Η επαγγελματική ασφάλιση ως ζωτικός αποταμιευτικός μηχανισμός ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και της ανάπτυξης |

Στην έκθεση του Μάριο Ντράγκι για το μέλλον της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης αλλά και της δέσμης μέτρων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη στρατηγική για την «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων» (Saving and Investment Union),περιλαμβάνονται προτάσεις για το μέλλον των συντάξεων στην Ευρώπη και την επιτακτική ανάγκη διοχέτευσης των αποταμιεύσεων των νοικοκυριών στον χρηματοπιστωτικό τομέα μέσω των συνταξιοδοτικών ταμείων. Σε όλες τις αναλύσεις, υπογραμμίζεται εμφατικά πως ο όγκος της χρηματοδότησης που ρέει στις κεφαλαιαγορές περιορίζεται από την υπο-ανάπτυξη των δύο κατεξοχήν πυλώνων του κεφαλαιοποιητικού συνταξιοδοτικού συστήματος στα περισσότερα κράτη μέλη της Ε.Ε., δηλαδή των δεύτερου (επαγγελματική ασφάλιση) και τρίτου (ιδιωτική ασφάλιση).

Τα κατωτέρω στοιχεία αναδεικνύουν το δομικό πρόβλημα της Ευρώπης:

Η έκθεση Ντράγκι επισημαίνει ότι η Ε.Ε. προκειμένου να απελευθερώσει ιδιωτικά κεφάλαια πρέπει να οικοδομήσει μια πραγματική Ένωση Κεφαλαιαγορών, η οποία θα υποστηρίζεται από ένα ισχυρότερο σύστημα συντάξεων. Για τη διατήρηση και ενίσχυση των επενδύσεων, προτείνει, μεταξύ άλλων, τη μείωση της εξάρτησης της Ε.Ε. από την τραπεζική χρηματοδότηση, επιταχύνοντας την ανάπτυξη της Ένωσης Κεφαλαιαγορών και ενισχύοντας τις ροές κεφαλαίων μέσω της ευρύτερης συμμετοχής σε ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα και ειδικότερα σε φορείς του 2^ου Πυλώνα ως μέσο προσέλκυσης μικροεπενδυτών. Προς αυτήν την κατεύθυνση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον Δεκέμβριο του 2025 το στρατηγικό της σχέδιο «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων» ακριβώς για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα που έχει μετατραπεί σε δομική αδυναμία: Η Ευρώπη αποταμιεύει αλλά δεν επενδύει. Αποδυναμώνοντας έτσι την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα και τις δυνατότητες χρηματοδότησης του εκσυγχρονισμού στους τομείς της τεχνολογίας, της άμυνας, της πράσινης ενέργειας και του ψηφιακού μετασχηματισμού.

Επομένως, η ολοκλήρωση της ενοποίησης των κεφαλαιαγορών αποτελεί κρίσιμη προτεραιότητα για την Ευρώπη, ειδικά σε μια εποχή που αναζητά τεράστιους πόρους για να αντιμετωπίσει κρίσιμες προκλήσεις, όπως στον τομέα της άμυνας και της επάρκειας των συντάξεων. Το κρίσιμο συνεπώς μελλοντικό ζητούμενο είναι το πώς θα καταστεί εφικτό οι αποταμιεύσεις των ευρωπαίων πολιτών ύψους 11,5 τρισεκατομμυρίων ευρώ να οδηγηθούν σε παραγωγικές επενδύσεις, οι οποίες θα τους αποφέρουν υψηλότερες αποδόσεις, ενώ ταυτόχρονα θα συμβάλουν στην κάλυψη των μεγάλων επενδυτικών αναγκών της Ε.Ε. και την μεγέθυνση της οικονομίας της.

Επιπλέον, στην έκθεσή του, ο Μάριο Ντράγκι επισημαίνει ότι τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ταμεία στην Ε.Ε. παραμένουν σημαντικά υπανάπτυκτα, με τα συνταξιοδοτικά περιουσιακά τους στοιχεία να είναι συγκεντρωμένα σε λίγα μόνο κράτη-μέλη.

Ειδικότερα, στην Ε.Ε. ο θεσμός της επαγγελματικής ασφάλισης εμφανίζει υψηλή ανομοιογένεια ως προς τον βαθμό διείσδυσής του στην αγορά εργασίας μεταξύ των κρατών-μελών της, καθώς λειτουργεί ετερογενώς εντός της περιφέρειάς της. Ο 2^ος Πυλώνας είναι πολύ ανεπτυγμένος στις σκανδιναβικές και σε ορισμένες άλλες ευρωπαϊκές χώρες (Γερμανία, Ιταλία και Γαλλία), όπου η συμμετοχή των εργαζομένων και των εργοδοτών έχει καθεστώς πλήρους ή μερικής υποχρεωτικότητας, ενώ έχει πολύ χαμηλά ποσοστά διείσδυσης στο συνταξιοδοτικό σύστημα των υπολοίπων ευρωπαϊκών χωρών, όπου η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων είναι προαιρετική.

Βάσει επίσημων στοιχείων της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων, τα επαγγελματικά ταμεία που λειτουργούσαν το 2023 στην Ευρώπη υπερέβαιναν σε αριθμό τα 108.584 (εκ των οποίων τα 106.398 στην Ιρλανδία), έχοντας 71,6 εκατομμύρια ασφαλισμένα μέλη και δικαιούχους, ενώ η συνολική αξία των περιουσιακών τους στοιχείων (Ενεργητικό) προσέγγιζε τα 2,72 τρισεκατομμύρια ευρώ.

Τα 10 κράτη-μέλη με τα μεγαλύτερα υπό διαχείριση κεφάλαια των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης αντιπροσωπεύουν το 99,2% του συνολικού Ενεργητικού όλων των εν λειτουργία ευρωπαϊκών επαγγελματικών ταμείων, ενώ μόνο το Ενεργητικό του κλάδου της επαγγελματικής ασφάλισης της Ολλανδίας αντιπροσωπεύει το 58,7% του συνολικού ευρωπαϊκού 2^ου Πυλώνα!

Παρατηρούμε συνεπώς ότι στην Ευρώπη χρειάζεται μεγαλύτερη και πιο συντονισμένη προσπάθεια, από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, για τη διάδοση της καλής πρακτικής της συμπληρωματικής ενίσχυσης του συνταξιοδοτικού εισοδήματος μέσα από την συμμετοχή των εργαζομένων σε κεφαλαιοποιητικά συστήματα επαγγελματικής αλλά και ιδιωτικής ασφάλισης. Σήμερα, οι περισσότεροι Ευρωπαίοι βασίζονται αποκλειστικά για την σύνταξή τους στον 1^ο δημόσιο πυλώνα κοινωνικής ασφάλισης, με μόλις το 20% (ή ένας στους πέντε Ευρωπαίους) να συμμετέχουν σε ένα Επαγγελματικό Ταμείο και μόλις 18% να διαθέτουν ένα ιδιωτικό συνταξιοδοτικό πρόγραμμα.

Για την αντιμετώπιση αυτής της ανισορροπίας, η Έκθεση Ντράγκι αλλά και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συστήνει στα κράτη-μέλη να εξετάσουν διάφορες μορφές προϊόντων και συστημάτων δεύτερου πυλώνα – όπως π.χ. υιοθέτηση μηχανισμών αυτόματης εγγραφής (auto-enrollment) – προκειμένου να διευρύνουν τις διαθέσιμες επιλογές για όλους τους εργαζόμενους και να αυξήσουν τη συμμετοχή τους σε επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχήματα. Παράλληλα, τονίζει ότι η υιοθέτηση αυτών των αλλαγών θα πρέπει να συνοδεύεται από την ανάπτυξη και ενίσχυση συστημάτων παρακολούθησης συντάξεων (pension tracking systems) και ψηφιακών εργαλείων ενημέρωσης (pension dashboards), τα οποία έχουν ήδη υιοθετηθεί ως βέλτιστη πρακτική σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και αποσκοπούν στην αυξημένη διαφάνεια και ενημέρωση των πολιτών σχετικά με τη συνταξιοδοτική τους κατάσταση, την κατανόηση και τη σύγκριση των διαθέσιμων επιλογών τους και τελικώς στη λήψη εκ μέρους τους έγκαιρων και τεκμηριωμένων αποφάσεων για τον κατάλληλο οικονομικό τους προγραμματισμό.

Ο συνδυασμός των ανωτέρω δύο εργαλείων, ήτοι των μηχανισμών αυτόματης εγγραφής και των ψηφιακών εργαλείων συνταξιοδοτικής πληροφόρησης, μπορεί να λειτουργήσει καταλυτικά για την ενίσχυση της συμμετοχής και τη μείωση των συνταξιοδοτικών κενών, τη βελτίωση της διαφάνειας και της πληροφόρησης των εργαζομένων, τη διευκόλυνση του οικονομικού προγραμματισμού, την καλλιέργεια του χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού (financial literacy) και την ενίσχυση της συνολικής βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος.

Καταληκτικά, είναι αδήριτη ανάγκη η πολιτική ηγεσία της Ευρώπης να προχωρήσει στη λήψη στοχευμένων και εμπειρικά δοκιμασμένων μέτρων υψηλής αποτελεσματικότητας, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, για την ενίσχυση των επικουρικών συνταξιοδοτικών συστημάτων, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις ώστε ο τομέας να προσφέρει καλύτερες αποδόσεις για τους μακροπρόθεσμους αποταμιευτές, αλλά και επαρκές συνταξιοδοτικό εισόδημα για τους εργαζόμενους.

Το στοίχημα της Ευρώπης: χωρίς επενδύσεις δεν υπάρχει ανταγωνιστικότητα και ανάπτυξη

Η δυνατότητα να χρηματοδοτηθούν οι τεράστιες ανάγκες της επόμενης δεκαετίας – άμυνα, ενεργειακή μετάβαση, ψηφιοποίηση, τεχνητή νοημοσύνη, γήρανση – εξαρτάται από το εάν η Ευρώπη θα μπορέσει να κινητοποιήσει και να κατευθύνει τις λιμνάζουσες αποταμιεύσεις των πολιτών της σε παραγωγικές επενδύσεις. Η ήπειρός μας δεν πάσχει από έλλειψη αποταμίευσης αλλά από ανεπάρκεια καναλιών επένδυσης, κατακερματισμό κεφαλαιαγορών και εποπτείας καθώς και από έλλειψη εμπιστοσύνης αλλά και χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού.

Η στρατηγική για την «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και η αποτελεσματικότητα εφαρμογής της σε εθνικό επίπεδο είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη του στόχου της κινητοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων για μακροπρόθεσμες επενδύσεις και ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και οικονομικής ανάπτυξης.

“Η επαγγελματική ασφάλιση ως ζωτικός αποταμιευτικός μηχανισμός ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και της ανάπτυξης”, Δρ. Χρήστος Π. Νούνης, Πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛ.Ε.Τ.Ε.Α.), Πρόεδρος του Δ.Σ. του Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης του Υπουργείου Οικονομικών (Τ.Ε.Α.-ΥΠ.ΟΙΚ.) | Aφιέρωμα MOVING TO MASTERY © 5th Anniversary Edition of the ENERGIZING GREECE Magazine

AUTHOR BIO

O Δρ. Χρήστος Νούνης διαθέτει μακρόχρονη εμπειρία σε θέματα κεφαλαιαγοράς, ξεπλύματος χρήματος, διαχείρισης επενδύσεων, χρηματοοικονομικής ανάλυσης και ιδιωτικής & επαγγελματικής ασφάλισης. Από το 2004 είναι στέλεχος του Υπουργείου Οικονομικών, ενώ από τον Απρίλιο του 2015 έχει εκλεγεί Πρόεδρος του Δ.Σ. του Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης Υπουργείου Οικονομικών (Τ.Ε.Α.-ΥΠ.ΟΙΚ.). Προηγουμένως έχει απασχοληθεί στον ιδιωτικό τομέα ως χρηματοοικονομικός αναλυτής, στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ως στέλεχος της Διεύθυνσης Μελετών και στο Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών ως Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Τομέα Διοίκησης. Τον Ιούνιο του 2018, ο Δρ. Νούνης εξελέγη Πρόεδρος της νεοσυσταθείσας Ελληνικής Ένωσης Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛ.Ε.Τ.Ε.Α.). Επίσης, από το 2019 είναι μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής του Ινστιτούτου Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού, ενώ από το 2023 είναι μέλος της Ερευνητικής Μονάδας Επαγγελματικής Ασφάλισης του Ερευνητικού Εργαστηρίου Κοινωνικής Διοίκησης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής. Παράλληλα, από τον Ιούλιο του 2023 είναι μέλος του Δ.Σ. της Α.Ε.Δ.Α.Κ. Ασφαλιστικών Οργανισμών του Ε.Φ.Κ.Α. έχοντας διατελέσει μέλος της Επενδυτικής της Επιτροπής από το 2008 έως τον Ιούνιο του 2023. Διαθέτει μακρά διοικητική εμπειρία από συμμετοχές σε διοικητικά συμβούλια, επιτροπές και ομάδες εργασίας στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. Τον Απρίλιο του 2024, κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Παπαζήση η πρώτη του μονογραφία με τίτλο «Το Οικοσύστημα της Επαγγελματικής Ασφάλισης στην Ελλάδα: Προκλήσεις και Προοπτικές Ανάπτυξης του 2ου Πυλώνα Ασφάλισης», η οποία αποτελεί το πρώτο ολοκληρωμένο συγγραφικό πόνημα στην χώρα μας που είναι αφιερωμένο αποκλειστικά στον θεσμό της επαγγελματικής ασφάλισης.

#EnergizingGreece

#EnergizingGreeceMagazine

#BePartOfTomorrowsWorld

#FollowTheLeadersOfE

#GrowthEffectForGreece

#FollowThePioneers

#GreeceIsTheDestination

#RegionsOfGreece

#PrimeMinistersOfDelphi

#MovingToMastery #MotivatingPeople #InspiringAspirations

#WordExcellence

#ShowcasingSuccess