Ήταν Δικτατορία. Χρόνια δύσκολα, σκοτεινά για την Ελλάδα.
Ένα νέο ζευγάρι Ελλήνων — η Λυδία από την Ελλάδα, φοιτήτρια στο Λονδίνο, και ο Κώστας από τη ναυτιλιακή διασπορά του Λονδίνου — ερωτευμένοι, κάνουν το πρώτο τους ταξίδι μαζί στην Ελλάδα. Τη χαρά τους αντικατέστησαν η θλίψη και η απελπισία.
Όλες οι όμορφες πόλεις γκρεμίζονταν μαζικά: η Θεσσαλονίκη, η Πάτρα, το Ηράκλειο. Στα ιστορικά κέντρα αναδύονταν παντού άκομψες πολυ κατοικίες, σβήνοντας μια για πάντα ιστορία και πολιτιστική κληρονομιά.
Όταν ο Παττακός διέταξε να γκρεμιστεί η επιβλητική Ενετική εκκλησία στο Ηράκλειο, επειδή ήταν καθολική (!), για να γίνει πάρκινγκ, αποφάσισαν και ίδρυσαν το 1972 την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ).
Από την αρχή στόχος ήταν να προστατευθεί η αρχιτεκτονική κληρονομιά μαζί με τη φύση και το περιβάλλον κάθε τόπου.
Ο πρώτος αγώνας ήταν η προσπάθεια να μη γίνει ο Αργοσαρωνικός βιομηχανική ζώνη, κάτι που προωθούσε ενεργά η Χούντα. Οι πρώτες υπογραφές των πολιτικών της Μεταπολίτευσης, του Ξενοφώντα Ζολώτα και του Γιάγκου Πεσμαζόγλου, ήταν για να αναστρέψουν το σχέδιο αυτό.
Η δεύτερη μεγάλη μάχη ήταν να αποφευχθεί η σχεδιαζόμενη κατεδάφιση της Πλάκας και η υποβάθμισή της.
Η ΕΛΛΕΤ πρωτοστάτησε στη δημιουργία της Συντονιστικής Επιτροπής, που κατάφερε να στηριχθεί από φωτισμένους πολιτικούς όπως ο Στέφανος Μάνος και ο Αντώνης Τρίτσης. Βασισμένοι στη Μελέτη Ζήβα, κήρυξαν την Πλάκα διατηρητέα και θέσπισαν τις σωτήριες Χρήσεις Γης, που την προφυλάσσουν ενάντια σε όλες τις συνεχείς επιβουλές μέχρι σήμερα. Το 1982 ήταν ‘έτος σωτηρίας της Πλάκας’.
Διαπιστώνοντας ότι υπήρχε σοβαρή έλλειψη αρχιτεκτόνων ειδικών στις αναστηλώσεις, από τις πρώτες ενέργειες ήταν η προσφορά υποτροφιών στα κορυφαία πανεπιστήμια Restauro της Ρώμης και York της Βρετανίας, με τη βοήθεια του αείμνηστου καθηγητή Χαράλαμπου Μπούρα, μέλους του πρώτου ΔΣ της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ.
Σε αυτό συνέβαλε και η αδελφή οργάνωση που είχε ιδρυθεί στην Αγγλία, το National Trust for Greece, με σειρά διακεκριμένων προέδρων όπως ο Sir Steven Runciman και ο καθηγητής Robert Browning. Οι υποτροφίες αυτές συνέβαλαν στη δημιουργία μιας σοβαρής «υποδομής», με σημαντικούς αρχιτέκτονες – αναστηλωτές που εργάστηκαν στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, αποσπώντας πολλά βραβεία για τη χώρα.
Η Nαυτιλία στήριξε γενναιόδωρα την ΕΛΛΕΤ, και ο Αντώνης Χανδρής, ο Γιώργος Π. Λιβανός, ο Γιάννης Κουλουκουντής και ο Γιώργος Ποταμιάνος υπήρξαν συνιδρυτές.
Από το ξεκίνημά της η ΕΛΛΕΤ συνέβαλε στην αναστήλωση σημαντικών μνημείων, όπως η Νέα Μονή και άλλοι ναοί της Χίου, η Βυζαντινή Τράπεζα του Οσίου Λουκά, η Τράπεζα του 13ου αιώνα της Μονής Σινά, βυζαντινές εκκλησίες στην Παλαιοχώρα της Αίγινας, το καμπαναριό του San Giorgio dei Greci στη Βενετία, και πιο πρόσφατα σημαντικές βυζαντινές εκκλησίες στην Καστάνια της Μάνης, η Αγία Κυριακή στην Νάξο με τις σπάνιες τοιχογραφίες του εικονοκλασμού και ο αρχαίος ναός- εκκλησία, η Επισκοπή Σικίνου, από τα σημαντικότερα μνημεία του Αιγαίου.
Και πάλι, γενναιόδωρες χορηγίες από το Ίδρυμα Α.Γ. Λεβέντη, το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, τον Θανάση και την Μαρίνα Μαρτίνου με το Ίδρυμα Αιγέας, το Ίδρυμα Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου, το Ίδρυμα Λέων Λεμός, το Κοινωφελές Ίδρυμα Ιωάννη Σ. Λάτση, τον Θέμη Βώκο με την οικογένειά του, την Φωτεινή Λιβανού, τους Γιάννη και Μιχάλη Χανδρή, τον Νικόλα Λαιμό, τον Φωκίωνα Ποταμιάνο και την οικογένειά του, τον Γιώργο και την Αλεξάνδρα Προκοπίου, τον Γρηγόρη Χατζηελευθεριάδη, τους Γεράσιμο Φωκά και Γιάννη Ρέτσο, την FOURLIS Α.Ε. και τόσους άλλους, εξασφάλιζαν τους απαραίτητους πόρους.
Παράλληλα, δόθηκαν πολλές μάχες για την προστασία της φύσης, όπως ο 20ετής αγώνας για την αποτροπή της εκτροπής του Αχελώου και η νέα μάχη για τον Μαραθώνα, που εξασφάλισε την κήρυξη του Εθνικού Πάρκου Μαραθώνα– Σχοινιά, την προστασία του βιοτόπου που εξυμνεί ο Αριστοφάνης στους «Όρνιθες», την προστασία του σπάνιου δάσους και της μεγαλύτερης παραλίας της Αττικής.
Χάρις στις ενέργειες του Κώστα Σταματόπουλου, Προέδρου της ΕΛΛΕΤ από το 2014 ως το 2017, κηρύχθηκε διατηρητέος το 2003 ο πυρήνας του Κτήματος Τατοΐου με τα περισσότερα κτήρια και εκπονήθηκε μελέτη διαχείρισης με ευρωπαϊκά κριτήρια το 2005, η οποία αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την Europa Nostra και παραδόθηκε στην Ελληνική Πολιτεία το 2013.
Μέσα στα χρόνια, η ΕΛΛΕΤ, έδωσε τρεις φορές αγώνα για το ιστορικό τοπίο των Δελφών και πολλούς αγώνες για την προστασία των οικισμών και του τοπίου του Αιγαίου.
Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ έδωσε από την αρχή μεγάλη σημασία στην Eκπαίδευση και στην ευαισθητοποίηση των πολιτών. Δημιούργησε στο ξεκίνημά της την πρώτη περιβαλλοντική ταινία «Το Διαστημόπλοιο Γη», που προβλήθηκε σε 4.000 σχολεία την περίοδο 1976–78, και έκτοτε συνεχίζει δυναμικά. Σήμερα το πρόγραμμα «Αειφόρο Ελληνικό Σχολείο», που ευαισθητοποιεί δασκάλους, γονείς και παιδιά, υλοποιείται σε περίπου 1.000 σχολεία της χώρας, με ετήσια βραβεία για τις καλύτερες επιδόσεις. Νέα προγράμματα, όπως «Αγαπώ και Προστατεύω τον Τόπο μου», καταλήγει σε παιδιά ως «Μικρούς Φύλακες» κάθε τόπου, ενώ ολοκληρώνεται νέο πρόγραμμα για το Νερό.
Τα «Μονοπάτια Πολιτισμού», που ιδρύθηκαν σε εποχή οικονομικής κρίσης (2011) για να στηρίξουν οικισμούς στην επαρχία, έχουν υλοποιηθεί σε 16 περιοχές της χώρας. Συμβάλλουν στην βιώσιμη ανάπτυξη, προσφέροντας διατήρηση τοπίων, δίγλωσσα σηματοδοτημένες διαδρομές για επισκέπτες και εξασφαλίζοντας πρόσθετο εισόδημα σε πολλούς οικισμούς και κατοίκους της επαρχίας, όλο τον χρόνο. Έχουν κερδίσει διεθνείς διακρίσεις.
Η ΕΛΛΕΤ από το ξεκίνημά της υπήρξε και συνεχίζει να είναι αγωνιστική. Με το πρόγραμμα SOS των τελευταίων ετών δίνει την ευκαιρία σε συλλογικότητες, δήμους, κοινότητες και τοπικούς φορείς να απευθυνθούν για βοήθεια, όταν γκρεμίζεται ιστορικός οικισμός, όταν καταπατάται βιότοπος ή όταν κτίζεται παράνομα ιστορικό τοπίο. Ως πρώτο βήμα συστήνει τοπικές δράσεις, αλλά αν το θέμα κρίνεται εθνικής σημασίας προσφεύγει δικαστικά, όπως πρόσφατα με τη διάσωση της περιοχής της Ακρόπολης από ψηλά κτίρια. Όπως επίσης με την ιστορική δικαστική απόφαση για τοπία της Πάτμου, της οποίας οι συνέπειες συνεχίζουν να είναι ευεργετικές για όλη την χώρα.
Αν χρειασθεί, η ΕΛΛΕΤ μπορεί να ζητήσει στήριξη και από την Ευρώπη, ως επίσημος εκπρόσωπος της Europa Nostra στην Ελλάδα. Η σχέση εμπιστοσύνης και εκτίμησης, που έχει κτισθεί μέσα στα χρόνια, της δίνει τη δυνατότητα να προτείνει με αξιοπιστία Ελληνικές υποψηφιότητες για τα Ευρωπαϊκά Βραβεία, αλλά και για το πρόγραμμα «7 Most Endangered» για την Πολιτιστική Κληρονομιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε όλα τα έργα της ΕΛΛΕΤ αποφασιστικό ρόλο παίζουν τα ειδικά συμβούλια, στελεχωμένα με αξιόλογους επιστήμονες-εθελοντές: τα συμβούλια Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς, Θεσμικού Πλαισίου, Φυσικού Περιβάλλοντος, Περιβαλλοντικής και Πολιτιστικής Εκπαίδευσης, Κλιματικής Κρίσης και Ενέργειας κ.α.
Στις μέρες μας, μετά τον Covid, υπήρξε έκρηξη ενδιαφέροντος από το διεθνές real estate για νησιά, αλλά όχι μόνο. Βρίσκοντας τη χώρα νομοθετικά ανεπαρκώς προστατευμένη σε σύγκριση με άλλες Eυρωπαϊκές χώρες, οι επενδυτές προχωρούν στην αγορά μεγάλων παρθένων εκτάσεων με στρατηγικές επενδύσεις για οικοδόμηση μεγάλων ξενοδοχείων και βιλών με πισίνες. Πλήττουν τις υποδομές, τις κοινωνικές δομές και εξαφανίζουν μια για πάντα ιστορικά τοπία.
Η ΕΛΛΕΤ ανταποκρίθηκε στο αίτημα βοήθειας και τεχνογνωσίας από πολλούς νησιωτικούς δήμους. Πριν από έναν μήνα, όλοι οι δήμοι των Κυκλάδων και των Δωδεκανήσων υπέγραψαν ομόφωνα την αντίθεσή τους στις Στρατηγικές Επενδύσεις. Η ΕΛΛΕΤ χαιρετίζει την απόφαση αυτή, που είναι στην ίδια κατεύθυνση με τις δικές της δημόσιες τοποθετήσεις.
Η ΕΛΛΕΤ είναι υπέρ της ανάπτυξης, αλλά με αρχές και χωροταξία ανάλογη των άλλων Eυρωπαϊκών χωρών.
Τι θα καταφέρουμε να διασώσουμε από τους ιστορικούς μας οικισμούς και τα πανέμορφα τοπία, την ταυτότητά μας, σε αυτόν τον Τόπο, Τον Μικρό, Τον Mέγα;
“ΕΛΛΕΤ: Υπέρ της ανάπτυξης”, Λυδία Καρρά, Ιδρύτρια & Πρόεδρος, Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού | Date: 27/02/2026 © 5th Anniversary Edition of the ENERGIZING GREECE Magazine
#EnergizingGreece
#EnergizingGreeceMagazine
#BePartOfTomorrowsWorld
#FollowTheLeadersOfE
#GrowthEffectForGreece
#FollowThePioneers
#GreeceIsTheDestination
#RegionsOfGreece
#PrimeMinistersOfDelphi
#MovingToMastery #MotivatingPeople #InspiringAspirations
#WordExcellence
#ShowcasingSuccess
#ViewOfUniqueness
#AsDoneByTheBest
#Runway
#NetZeroEnergy
#ForThePlanetWeDreamOfLivingIn
#Publishing
#TopicsWorthToBePublished
#LetsComeTogetherToConquerTheFuture
#HarmonizePeopleWithNature
About The Author
